مــزدشـــت

جز از راست اندیشه من مباد

چرا کروبی؟ کلیک کنید

و انسانم آرزوست کلیک کنید

برای خواندن نوشته های این تارنگار به پائین بروید

+ نوشته شده در سه شنبه 1390/03/31ساعت 20:20 توسط آذرباد

هفتاد و هشت ( ورنگهه )

یاد باد یاد عاشقی که سرود:

عشقی بود ار نوحه گر امروز عجب نیست

خون می چکد از دیده ایرانی و ایران اینجا

شادباد و فرخنده یاد

سپنت جشن سترگ تیرگان اینجا

آذرباد مهراسپندان چنان زیست که وقتی فلز گداخته بر روی سینه اش ریختند به این می ماند که بر روی سینه اش شیر دوشیده باشند

سودابه پس از بازماندن کام گیری از سیاوخش پاک به نزد کی کاوس رفته و زبان به بدگویی می گشاید. شاه را به بدگمانی می اندازد که سیاوش نیست، چنان که هست. شاه بی مغز کیانی سیاوش پاک را فرا می خواند و از وی چند و چون را می پرسد. پس:

زهردوسخن چون بر این گونه گشت بر آتــــــــش بباید یکی را گذشت

چنین است سوگــــــــند چرخ بلند که بر بیگناهان نیاید گزنـــــــــــد

هیمه ایی کوه وار از هیزم برآورده می شود که شراره های آن سر به آسمان می ساید سیاوخش سفیدپوش بر باره سیاه خویش به میان آتش می رود اما سالم و خندانروی به انجمن بازمی گردد:

چو بخشایش پاک یـــزدان بود دم آتـــش و باد یکسان بود

چو ازکوه آتش بهامون گذشت خروشین آمد ز کوه و ز دشت

واژه "ورنگهه" در اوستا که از ریشه "ور" می باشد به معانی گوناگونی آمده چون باور کردن و برگزیدن این واژه در پهلوی به "واور" و در پارسی کنونی به "باور" دگرگون شده است. مراد از آن آزمایشی است برای نشان دادن بی گناهی یا گناه کاری و نمونه هایی از آن بسیار است. شناخته شده ترین آن ها شاید داستان سیاوش در شاهنامه باشد. همچنین هنگامی که آذرباد، موبد زمان شاپور دوم خرده وستا را گردآوری کرد برای نشان دادن درست بودن آن و از بین بردن دگرگونی های دینی در پیشگاه مردم ور کرد و روی گداخته بر سینه وی ریختند که آسیبی بدو نرسید در کتاب شایست لا شایست می گوید آزمایش فلز گداخته این است که روی دل (سینه) به عمل می آید دل باید به اندازه ایی پاک و بی آلایش باشد که نسوزد چون آذرباد مهراسپندان که چنان زیست که وقتی فلز گداخته بر روی سینه اش ریختند به این می ماند که بر روی سینه اش شیر دوشیده باشند. ابوریحان در آثار الباقیه می گوید زمانی که زرتشت به دربار گشتاسب رفت برای نشان دادن راستی خویش مس گداخته بر روی سینه وی ریختند و زمانی که گزندی ندید گشتاسب و جاماسب به دین بهی گرویدند آن مس ها را گردآوردند و در خزانه شاهی نگاه می داشتند. بنابر نوشته های کتاب هشتم دینکرد در سکاتوم نسک از اوستای ساسانی که هجدهمین بخش آن بوده و اینک در دسترس نیست از گونه های گوناگون ور سخن رفته بود و بنا به نوشته های دینی ۳۳ گونه بوده است. امروزه در رشن یشت از چند گونه ورهای گرم "گرمو ورنگهه" نام برده شده است لازم به گفت است که ور به دوگونه گرم و سرد بخش می شده است اما از نام ها و چگونگی انجام آن خبر چندانی در دست نیست. همچنین گاهی در اوستا از ور آزمایش روز پسین منظور بوده است که به پاکان و اشوان آسیبی نمی رساند.

آزمایش و سوگند برای نشان دادن پاکی با آتش و فلز گداخته از کارهای رایج در باستان بوده است. این آزمایش حتی در قرون وسطی در اروپا به گونه های گوناگون انجام می شده است و در فرانسه به نام "اوردالی" خوانده می شود. همچنین گذر بیگزند ابراهیم از آتش نمرود را باید نشانی از این باور در میان سامیان دانست که آتش به بی گناه آسیب نمی رساند. امروزه روز نیز در روزهای نخستین ماه آپریل در هند جشنی برپا می شود که جوانان با لباس سپید و پای برهنه از روی آتش و ذغال های گداخته می گذرند با توجه به برادری فرهنگی بین ایران و هند که در روزگاری دور از هم جدا شده و گروهی هند را برای زندگی برگزیدند و گروهی ایران را این جشن شاید بازمانده ایی برای یاد سیاوش یا نشان دادن ور باشد.

مرا گوید که بر آتش گذر کن جهان را از تن پاکت خبر کن

بدان تا کهـتر و مهتر بدانند کجا در ویس و رامین بدگمانند

ویس و رامین/ فخرالدین اسعد گرگانی

+ نوشته شده در سه شنبه 1388/04/02ساعت 18:39 توسط آذرباد |

هفتاد و هفت ( ما رای بر و رای خر و رای فروشیم )

پای در زنجیر با دوستــــان

به که با بیگانگان در بوستان

رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز

تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی

(دهخدا)

از دیرباز تمام مردم جهان به ارزش و جایگاه خنده و طنز پی برده بودند و در بین تمام ملت ها ما شاهد طنزگوییهای بسار شیرینی هستیم. اگر نگاهی به تاریخ پرفراز و نشیب ایران هم بیاندازیم می بینیم گاهی ملیجک های دربار چنان قدرت و نفوذی می یافتند که خود شاهان بدان رشک می بردند!!! گروهی بر این باور هستند که طنز اجتماعی زاده خفقان و سرکوب است و ازین روی است که برای گفتن سخن باید به جامه بهلول درآمد تا سخن راست را بر زبان راند. یکی از رایج ترین نمایش ها در سالهای نه چندان دور نمایش های روحوضی بود که سیاه با گستاخی تمام با زمان و زمین سخن می راند و شاه و شیخ را به سخره می گرفت و چون از دردهای مردم می گفت چهره ی سیاهش چهره ی دوست داشتنی مردم بود. به هر روی یادی می کنیم از بزرگان طنز در ایران از عبید زاکانی تا داستان سرای دوران کودکیم منوچهر احترامی که سال گذشته از بین ما رفت. به خواندن سه چکامه از ابولقاسم حالت طنزگوی چیره دست که دوتای آنها در توفیق (نخستین مجله طنز ایران) سال های دهه ۲۰ منتشر شده است می نشینیم.

(سیاستمداران ما ۱۹/۵/۴۴)

هر که در کشور ایران به سر کار آمد مدتی خورد و بخوابید و بیاسود و برفت

همچنان ارسی قلابی و شلوار نخی هفته ایی چند به پا بود و بفرسود و برفت

آمد از دامن میهن بنشاند گردی بدتر از آن را به کثافت بیالود و برفت

هر زمان خواست ز کاری گرهی بگشاید گرهی بر گره کار بیفزود و برفت

(چه ملت صبوری، چه دولت شروری! توفیق ۵/۷/۲۳)

در این دیار بینی هزار عیب و علت یکی قرین رنج است، یکی غریق ذلت

یکی است در مضیقه، یکی است در مذلت اگر بپرسی ازمن ز دولت و ز ملت،

یکی مثال ماری است، یکی مثال موری چه ملت صبوری، چه دولت شروری!

رفاه و شادکامی است جزء امور موهوم زمشت ظالمان است، کوفته مغز مظلوم

بدست اهل مجلس دولت ماست چون موم به پای ظلم دولت، ملت ماست معدوم

دولت ما چو دیوی است، ملت ما چو حوری چه ملت صبوری، چه دولت شروری!

به هر زمان که گردد نیازمند مجلس به یک طعام ناباب، به یک شراب نارس

به هیئتی محلل، به دولتی مُنجّس کند به خلق تحمیل با کلک و دسائس

هیئت تازه کاری، دولت نوظهوری چه ملت صبوری، چه دولت شروری!

کنون که نیست مقدور نهضت و جنبش ما نتیجه ای ندارد تلاش و کوشش ما

وکیل ما کند کار خلاف خواهش ما مجلس ما چو آب است به روی آتش ما

درسر خلق دیگر نمانده است شوری چه ملت صبوری، چه دولت شروری!

اگر که پاک بسته است لب و دهان مردم برون نرفته هرگز ز لب فغان مردم

بریده گشته دیگر امن و امان مردم رسد ز دست دولت لطمه به جان مردم

بدان صفت که از سنگ لطمه خورد بلوری چه ملت صبوری، چه دولت شروری!

(ما سنگ زنیم، سینه زنیم، آمورچه خانیم توفیق ۱/۱۰/۲۲)

ما بی هنر و بیرگ و بی نام و نشانیم منگیم، دبنگیم، چنینیم، چنانیم

کاندید شریران و سفیهان و خسانیم ما مایه برهم زدن کون و مکانیم